Chùa Phật Đá (Cổ Tự Vĩnh Phước)

Ngôi cổ tự hơn 200 năm tuổi gắn liền với truyền thuyết phát hiện pho tượng Phật bằng đá sa thạch nguyên khối có niên đại thế kỷ VI – VII thuộc nền văn hóa Óc Eo – Phù Nam dưới lớp trầm tích phù sa cổ vùng Mỹ Tho – Định Tường. Không gian tự viện lưu giữ nét kiến trúc Phật giáo Nam Bộ truyền thống, hàng cây bồ đề cổ thụ rợp bóng mát và giá trị khảo cổ học đặc sắc giữa lòng phố thị.

Khởi nguyên từ cuối thế kỷ XVIII đầu thế kỷ XIX, Chùa Phật Đá (còn đến trong sử liệu địa phương với pháp danh Vĩnh Phước Cổ Tự / Linh Phước Cổ Tự vùng Định Tường xưa) gắn liền với cuộc khai khẩn đầm lầy của cư dân lưu vực sông Tiền. Trong quá trình đào kinh mở đất, người dân địa phương phát hiện một pho tượng cổ tạc bằng đá sa thạch xanh xám nguyên khối vùi sâu dưới tầng đất sét phù sa. Các nhà khảo cổ học xác định bức tượng có niên đại từ thế kỷ VI đến thế kỷ VII sau Công nguyên, thuộc thời kỳ rực rỡ của văn hóa Óc Eo – vương quốc Phù Nam cổ đại từng phân bố dày đặc quanh vùng Gò Thành và hạ lưu sông Tiền. Trải qua hơn hai thế kỷ tồn tại cùng nhiều đợt trùng tu bằng vật liệu bền vững, ngôi chùa vẫn bảo lưu cấu trúc tự viện truyền thống Nam Bộ gồm cổng tam quan, sân thiên tỉnh rộng rãi và ngôi chánh điện mái ngói vảy cá uốn cong hình thuyền. Bên trong chánh điện tôn trí pho tượng Phật Đá đặt trên tòa sen cao ráo; dù trải qua hàng ngàn năm biến thiên lịch sử, đường nét điêu khắc sa thạch vẫn giữ được thần thái uy nghiêm, cân đối. Quanh chánh điện là hệ thống hoành phi, liễn đối sơn son thếp vàng cùng chuông đồng cổ ngân vang mỗi buổi công phu sáng chiều. Bước qua cổng chùa, tiếng ồn ào của phố thị nhường chỗ cho bóng mát của cội bồ đề cổ thụ hàng trăm năm tuổi và hương trầm thoang thoảng. Vào các ngày rằm và mùng một âm lịch, đông đảo Phật tử cùng cư dân Mỹ Tho tìm về chiêm bái, cầu bình an và tìm hiểu câu chuyện giao thoa văn hóa từ thời cổ đại Phù Nam đến dòng chảy Phật giáo Nam Bộ đương đại.