Di Tích Khảo Cổ Quốc Gia Gò Thành (Văn Hóa Óc Eo)

Di tích Khảo cổ cấp Quốc gia tọa lạc trên gò cát cổ cao hơn mặt ruộng khoảng 3 mét thuộc vành đai văn hóa Đông Bắc Mỹ Tho – Tân Thuận Bình (cách trung tâm Mỹ Tho 14 km). Được nhà khảo cổ Pháp Louis Malleret ghi nhận năm 1941 và khai quật quy mô lớn giai đoạn 1987–1989, Gò Thành lưu giữ 12 di tích kiến trúc đền tháp gạch Phù Nam niên đại thế kỷ IV – VIII cùng hàng trăm mảnh vàng lá dập nổi hình thần voi Ganesha.

Tọa lạc trên một giồng cát cổ diện tích hơn 1,5 ha thuộc ấp Tân Thành, xã Tân Thuận Bình (trục liên kết văn hóa phía Đông Bắc Mỹ Tho), Di tích Khảo cổ Gò Thành là quần thể di chỉ tiêu biểu nhất của nền văn hóa Óc Eo tại Nam Bộ. Năm 1941, học giả người Pháp Louis Malleret lần đầu tiên khảo sát thực địa nơi đây; đến giai đoạn 1987–1990, Viện Khoa học Xã hội tại TP.HCM phối hợp cùng Bảo tàng Tiền Giang tiến hành 3 đợt khai quật khảo cổ học quy mô lớn. Kết quả phân tích niên đại phóng xạ C14 xác nhận Gò Thành là trung tâm tôn giáo – đô thị sầm uất của vương quốc cổ Phù Nam tồn tại liên tục từ thế kỷ IV đến thế kỷ VIII sau Công nguyên, được Bộ Văn hóa – Thông tin xếp hạng Di tích Quốc gia ngày 02/12/1994. Dưới mái che bảo tồn thực địa hiện nay, du khách có thể quan sát trực tiếp hệ thống 12 phế tích kiến trúc đền tháp và mộ hỏa táng xây bằng gạch nung đỏ khổ lớn xếp khít mạch hoàn toàn không dùng chất kết dính vữa hồ. Trong lòng các hố thờ trung tâm (hố thiêng), đoàn khảo cổ đã thu thập hơn 270 hiện vật vàng lá nguyên chất chạm khắc tinh xảo hình voi thần Ganesha, chim thần Garuda, hoa sen, bánh xe Luân hồi, cùng tượng thần Vishnu đá sa thạch, ngẫu tượng Linga – Yoni và hàng ngàn vòi ấm gốm cổ. Tên gọi Gò Thành bắt nguồn từ việc cư dân Việt khi đến khai hoang thế kỷ XVII nhìn thấy những bờ tường gạch cổ nhô lên trên gò cao như lũy thành xưa. Hiện nay khu di tích được quy hoạch thành công viên khảo cổ học rợp bóng cây sao, cây dầu xanh mát với nhà trưng bày bổ trợ giới thiệu bản đồ phân bố văn hóa Óc Eo vùng hạ lưu sông Tiền. Một chuyến tham quan kết hợp giữa Bảo tàng Tiền Giang (nơi bảo quản bộ sưu tập vàng lá gốc) và các hố khai quật thực địa tại Gò Thành giúp người xem cảm nhận rõ chiều sâu lịch sử 1.500 năm của vùng đất Tiền Giang.