Khu Di Tích Chiến Thắng Rạch Gầm – Xoài Mút

Di tích Quốc gia Đặc biệt rộng hơn 2 ha nằm bên bờ Bắc sông Tiền thuộc xã Kim Sơn, cách trung tâm Mỹ Tho khoảng 12 km về phía thượng lưu trên trục Tỉnh lộ 864. Nơi đây ghi dấu trận thủy chiến quyết định đêm 19 rạng sáng 20 tháng 1 năm 1785, khi Bình Định Vương Nguyễn Huệ bày thế trận mai phục đường sông dài 7 km giữa hai nhánh Rạch Gầm và Xoài Mút, tiêu diệt gần 4 vạn quân xâm lược Xiêm La chỉ trong một con nước ròng, bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ Đàng Trong.

Đêm 19 rạng sáng 20 tháng 1 năm 1785 (nhằm ngày 10 tháng Chạp năm Giáp Thìn), khúc sông Tiền từ cửa Rạch Gầm đến rạch Xoài Mút đã chứng kiến một trong những trận thủy chiến lẫy lừng nhất lịch sử quân sự Việt Nam. Nắm vững quy luật bán nhật triều và địa hình lòng sông uốn khúc có cù lao Thới Sơn che chắn, danh tướng Nguyễn Huệ bố trí pháo binh Tây Sơn dọc hai bờ sông và các nhánh rạch, nhử đoàn chiến thuyền hơn 300 chiếc cùng 5 vạn quân Xiêm La của Chiêu Tăng, Chiêu Sương lọt vào trận địa mai phục dài khoảng 7 km. Khi thủy triều rút mạnh lúc rạng sáng, hỏa lực đại bác từ hai bờ và đội thuyền chiến Tây Sơn đồng loạt khóa chặt hai đầu, đánh chìm toàn bộ hạm đội địch. Khu di tích được khánh thành năm 2005 và đón nhận bằng xếp hạng Di tích Quốc gia Đặc biệt năm 2015. Trên khuôn viên rộng hơn 2 ha rợp bóng cây cổ thụ nhìn thẳng ra mặt sông Tiền lộng gió, tâm điểm kiến trúc là cụm tượng đài anh hùng dân tộc Nguyễn Huệ bằng đồng cao 8 mét, nặng 20 tấn đặt trên bệ đá uy nghiêm mô phỏng mũi chiến thuyền rẽ sóng. Bên cạnh tượng đài là tư thế tuốt gươm chỉ huy của vị tướng áo vải cùng hình tượng chiến sĩ Tây Sơn giương cung và người dân địa phương chèo thuyền tiếp ứng. Khu di tích có hai nhà trưng bày chuyên đề lưu giữ hơn 560 hiện vật lịch sử trục vớt trực tiếp dưới lòng sông Tiền, bao gồm súng thần công bằng gang và đồng, đạn đá, kiếm sắt, mũi giáo, gốm sứ cổ và mảnh ván thuyền chiến thế kỷ XVIII. Ngoài không gian tưởng niệm quân sự, khuôn viên còn phục dựng ngôi nhà cổ Nam Bộ 3 gian 2 chái có niên đại hơn 100 năm được di dời nguyên bản từ huyện Gò Công, chế tác bằng gỗ căm xe và gỗ mít chạm trổ hoa văn tứ linh tinh xảo. Du khách đến đây vào buổi sáng hoặc chiều mát có thể tản bộ dọc bờ kè đá ven sông, quan sát tàu thuyền xuôi ngược qua đoạn sông lịch sử và hình dung thế trận thủy triều năm xưa giữa làn gió phù sa mát rượi.